Design miejski

Już za niedługo centrum krakowskiego Kazimierza przejdzie niezwykłą metamorfozę. Plac Wolnica czeka bowiem dość oryginalna przebudowa. Wyłonionym w drodze konkursu został projekt biura Lewicki-Łatak.

Plac Wolnica był niegdyś częścią rynku miasta Kazimierz, który w okresie swojej świetności dorównywał wielkością samemu rynkowi krakowskiemu. Pełnił skądinąd podobne funkcje. Przede wszystkim służył jako miejsce spotkań i handlu. W tym celu przy rynku kazimierskim zbudowano ratusz, wzniesiono wagę, postrzygalnię oraz inne obiekty użyteczności publicznej.

Współcześnie po oryginalnej zabudowie rynku nie pozostał prawie żaden ślad. Jednym z wyjątków jest rzeczony właśnie ratusz. Obok kościoła Bożego Ciała jest to drugi najważniejszy element kompozycyjny przestrzeni Placu Wolnica.

Konkurs na koncepcję zagospodarowania Placu Wolnica zorganizowały Gmina Miejska Kraków oraz firma reklamowa AMS SA. Przed uczestnikami postawiono zadanie opracowania świeżej a praktycznej wizji przestrzennej i komunikacyjnej placu, zaproponowanie nowej posadzki, małej architektury, oświetlenia i zieleni. Pomysł miał również zawierać rozwiązanie kwestii dostosowania placu dla potrzeb osób niepełnosprawnych.

Zanim konkurs został ogłoszony przeprowadzono konsultacje społeczne, dotyczące oczekiwań mieszkańców Krakowa. Zorganizowano również otwartą debatę z udziałem urzędników poświęconą przyszłości placu. Wszelkie wnioski oraz postulaty jakie zostały zgłoszone w trakcie tych konsultacji, dołączono do regulaminu konkursu.

Nagrodzony projekt współgra z zastaną rzeczywistością. Posadzka zachowa swoje naturalne ukształtowanie i będzie powtarzać spadek placu. Nowa podłoga o rzucie płynnym zlikwiduje jednak nierówności posadzki i krawężniki trudne do pokonania dla osób na wózkach. Architekci z biura Lewicki-Łatak zrezygnowali także z ingerencji w wyznaczone przez użytkowników ciągi komunikacyjne. Dzięki zdjęciu satelitarnemu ustalili najpopularniejsze trasy przecinające plac po przekątnej. Planując ścieżki, wzięto pod uwagę realizację pieszo-rowerowej kładki przez Wisłę.

Na materiał z którego wykonana zostanie podłoga placu zaproponowano drewno tekowe. Surowiec ten wybrano ze względu na jego walory użytkowe oraz pamiętając o historycznym znaczeniu placu. Platforma w tej formie sięga do folkloru i tradycji tzw. dylowiny. Dla autorów projektu dylowina to „płaszczyzna spotkań i miejsce dla ludzkich aktywności − odpoczynku, czasu wolnego i zabawy, krakowski odpowiednik plateau Beaubourg czy molo w Sopocie”. Jest niczym „fizyczna postać tablicy głównej facebook’a”. Zastosowanie teczyny nawiązuje w końcu także do niegdysiejszego, lokalnego zwyczaju pokrywania drewnem ulic.

Planując wyposażenie placu, architektom przyświecała idea projektu zakorzenionego w tradycji, a jednak w nowoczesnej technologii i w zgodzie z zasadami ergonomii. W ten sposób wyjściem dla małej architektury będzie „ławka w formie ‘sterty zesztaplowanych desek’, przechodząca w szklaną latarnię, element systemu informacji wizualnej i nośnik reklamy zewnętrznej”. Siedziska i oparcia będą posiadać zróżnicowany kąt. Umożliwi to siedzącemu wybór najwygodniejszej dla siebie pozycji.

W sposób analogiczny zaprojektowane zostały stojaki na rowery oraz podstawa fontanny z rzeźbą Bronisława Chromego. Dodatkowym źródłem oświetlenia i iluminacji placu mają być lampy montowane na fasadach sąsiadujących z nim kamienic. W części południowo-zachodniej placu zostanie umieszczona makieta placu mająca służyć pomocą osobom niewidomym i niedowidzącym.

Zwycięska koncepcja wyznacza też miejsca na tymczasowe kramy imprez plenerowych. Rozstawiane będą w takt podziałów podłogi. Linie instalacji wodnej i elektrycznej znajdą się pod platformą. Architekci przewidują zachowanie niemal wszystkich spośród występujących na placu drzew. Wyrastać będą z odpowiednio przeznaczonych na ten cel przerw w posadzce.

Zespół projektowy:
autorzy: Piotr Lewicki, Kazimierz Łatak
współpraca: Karol Ciepliński, Mateusz Manecki, Michał Rokita
model komputerowy: Łukasz Kępski
wizualizacje: Rafał Barnaś
konsultacje historyczne: Barbara Zbroja

Źródło: sztuka-architektury.pl